Hash
Hash (Kriptografik Özet)
Rastgele boyuttaki giriş verisinden matematiksel bir fonksiyonla üretilen sabit uzunluklu çıktı; verileri benzersiz şekilde tanımlayan, orijinal içeriği ifşa etmeyen dijital parmak izi görevi görür.
Teknik Detay
Kriptografik hash fonksiyonu özellikleri: deterministik (aynı girdi → aynı çıktı), çığ etkisi (1 bit değişiklik → çıktı bitlerinin ~%50'si değişir), ön-görüntü direnci (hash'ten girdiye geri dönülemez), çakışma direnci (aynı hash'e sahip iki girdi bulunması hesaplama açısından imkansız). Algoritmalar: MD5 (128-bit — kırılmış, yalnızca sağlama toplamı), SHA-1 (160-bit — kullanımdan kalkmış, çakışma güvenlik açıkları), SHA-256 (256-bit — mevcut standart, Bitcoin'de kullanılır), SHA-3 (Keccak tabanlı sünger yapısı), BLAKE3 (en hızlı, 256-bit, ağaç tabanlı). Parola hash'leme kasıtlı olarak yavaş fonksiyonlar gerektirir: bcrypt (Blowfish), scrypt (bellek yoğun), Argon2 (PHC kazananı, GPU dayanıklı). Web kullanım alanları: alt kaynak bütünlüğü (